ازدواج جوانان و زندگی نیمه مستقل
به گزارش ايسنا، به اعتقاد كارشناسان و صاحبنظران، مشكلات اقتصادي و فرهنگي، مهمترين عوامل كاهش آمار ازدواج در كشور هستند كه گروه‌ها و نهادهاي مختلف دولتي، علمي و دانشگاهي، اجتماعي و مردمي را در اين حوزه وارد عرصه فعاليت كرده است، به طوري كه گروه‌هاي مرجع و متعهد مردمي، از جمله اساتيد دانشگاه و حوزه، مديران و مشاوران مراكز و موسسات مشاوره‌اي، ائمه جماعات و معتمدان محلي، با دريافت آموزش‌هاي لازم مي‌توانند به عنوان اولين حلقه‌هاي ارتباطي با مردم نقش پررنگي در فرهنگ‌سازي و آگاهي بخشي به جامعه ، درباره حل بحران ازدواج ايفا كنند.
اين موضوع خوشبختانه از ديد سازمان‌هاي مسوول و متولي امر ازدواج، همانند سازمان ملي جوانان پنهان نمانده است و پيگيري جدي رويكرد اخير اين سازمان در توانمندسازي و حمايت از گروه‌هاي مرجع مردمي، نظير آنچه هفته گذشته و با برگزاري اولين نشست سراسري انديشوران عرصه ازدواج اتفاق افتاد، آثار و نتايج مثبت خود را در جامعه نشان خواهد داد.
در حاشيه اين نشست سراسري كه اجلاس سراسري طلوع مهر نامگذاري شده بود، ميزگردي با حضور برخي از چهره‌هاي فعال گروه‌هاي مرجع در حوزه ازدواج تشكيل شد و شركت كنندگان نظرات كارشناسي خود درباره ابعاد مختلف وضعيت ازدواج جوانان و راهكارهاي موجود را مطرح كردند.
مجيد اميدي ـ مدير كل فرهنگي سازمان ملي جوانان ـ در اين ميزگرد نگاه و رويكرد اين سازمان را در حوزه ازدواج جوانان مطرح و انتظارها و خواسته‌هايي كه سازمان ملي جوانان از گروه‌هاي مختلف در حل اين معضل دارد را بازگو كرد.
به گزارش ايسنا، مدير كل فرهنگي سازمان ملي جوانان با اشاره به انباشت مطالبات در ميان جمعيت جوان كشور، گفت: متاسفانه در برخي از حوزه‌هاي جوانان با غفلتي كه صورت مي‌گيرد، تمامي مطالبات از حاكميت است. فضاسازي‌هاي صورت گرفته در اين حوزه به نفع جامع نيست. گاهي فقط توپ را به زمين دولت و حاكميت مي‌اندازيم در حالي كه توان يك دولت قطعا محدود است و همه سرمايه‌هاي اجتماعي، فرهيختگان و فعالان فرهنگي كشور بايد در اين حوزه‌ها فعال باشند.
وي تصريح كرد: اگر مديريت و برنامه‌ريزي براي جمعيت 35 درصدي جوان كشور، مناسب باشد، اين تركيب جمعيتي مي‌تواند فرصت بسيار خوبي براي پيشرفت كشور باشد، اما در غير اين صورت قطعا يك تهديد و آسيب خواهد بود.
اميدي ادامه داد: دولت در زمينه كاهش نرخ بيكاري و افزايش خانه‌دار شدن جوانان كارهاي خوبي انجام داده است، در حال حاضر 12 تا 15 ميليون جوان در آستانه ازدواج قرار دارند و 5/2 تا سه ميليون نفر از آنها بيكار هستند، اما چرا بقيه آنان كه خانه و كار دارند، ازدواج نمي‌كنند؟ اين كه عده‌اي مي‌گويند جوانان چون شغل ندارند، ازدواج نمي‌كنند، جفا به جامعه است. گاهي اين موضوع در مسايل جناحي تبديل به چوبي شده كه بر سر عده‌اي ديگر مي‌زنند، ولي آنها با اين كار در واقع پايه‌هاي خانواده را متزلزل مي‌كنند.
وي تصريح كرد: بخشي از اقبال نشان ندادن جوانان به ازدواج و افزايش سن ازدواج، آگاهي نداشتن است، متاسفانه در حال حاضر جوانان قبل از شناخت هم، عاشق مي‌شوند و سرمايه‌گذاري عاطفي و عشقي مي‌كنند.
اميدي با بيان اين كه امروز ازدواج و مسايل جنسي جوانان مورد هجمه و خطر قرار گرفته است، درباره وضعيت جوانان دانشجوي كشور، اظهار كرد: يك قسمت از كارهايي كه بايد براي ساماندهي وضعيت جوانان دانشجو انجام شود، تكميل حلقه‌هاي ازدواج و تحكيم خانواده با استفاده از همكاري و تجربيات اساتيد است.
وي تصريح كرد: اطلاع‌رساني، آگاهي بخشي و ارائه آموزش‌هاي لازم به خانواده‌ها، مي‌تواند بسياري از آسيب‌هاي اجتماعي فعلي را كنترل كند.
وي افزود: نهادهاي اجتماعي و غيردولتي وظيفه ويژه‌اي در اين خصوص بر عهده دارند.نهادهاي معتمد مردم با ارتباط نزديكي كه با آنها دارند، مي‌توانند نقش مهمي در فرهنگ‌سازي و ارائه آموزش‌هاي لازم ايفا كنند.
اميدي همچنين بر ضرورت اصلاح برخي روش‌هاي آموزشي و لزوم شتاب در ساماندهي حوزه‌هاي مرتبط با جوانان تاكيد و اظهار كرد: بايد در ساماندهي وضعيت جوانان سريع‌ترعمل كنيم، چرا كه برخي از مقاطع حساس را از دست داده‌ايم. به عنوان مثال آموزش و پرورش بايد به عنوان نهاد ارائه كننده آموزش عمومي، اطلاعات و آموزش‌هاي لازم درباره ارتباط با جنس مخالف و ازدواج را در دوره‌هاي مختلف آموزشي ارائه كند، چرا كه نوجوان و جواني كه از مدرسه وارد دانشگاه مي‌شود، اغلب هيچ اطلاعي از اين مسايل ندارد.
در ادامه اين ميزگرد، دكتر علي جوهري ـ روانشناس باليني و عضو هيات علمي دانشگاه جندي شاپور اهواز ـ كه از معدود صاحبنظراني است كه فوق تخصص درمان ناتواني‌هاي جنسي اخذ كرده است، وضعيت جوانان و معضل ازدواج آنان را بيشتر از جنبه روابط جنسي مورد بررسي قرار داد.
وي افزود: جالب اين است كه در كتاب‌هاي دبيرستان همه نوع آموزش وجود دارد، به غير از آموزش‌هاي تشكيل خانواده و آموزش‌هاي اوليه جنسي. حتي اين موضوع در دانشگاه‌ها هم به درستي آموزش داده نمي‌شوند، در حالي كه جاي اين گونه بحث ها در دانشگاه است، اما اساتيد به اين مسايل كه مي‌رسند، آنها را پرانتز مي‌گيرند و ارائه نمي‌كنند.
نياز و ميل جنسي از اولويت‌هاي اول جوانان براي ازدواج است
در ادامه، مجيد اميدي ـ مدير كل فرهنگي سازمان ملي جوانان ـ نيز با بيان اين كه نياز و ميل جنسي از اولويت‌هاي اول جوانان براي ازدواج است، اولويت‌ها و نكات مهم در ازدواج براي خانواده‌ها را شغل، مسكن و هزينه‌هاي ازدواج اعلام كرد، در حالي كه اين موارد، از نظر جوان‌ها در رده‌هاي آخر اولويت هستند.
به جاي رفتار جنسي، هويت جنسي ازدواج را به جوانان بياموزيم
بسياري از جوانان معيار صحيحي براي چگونگي ازدواج ندارند
مساله اول ازدواج جوانان نداشتن انديشه و جهان بيني است
در ادامه ميزگرد، كاظم حكمت آرا ـ مشاور دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و آزاد شيراز و عضو شوراي فرهنگ عمومي شيراز ـ شناخت و پاسخ به سه عامل چيستي، چرايي و چگونگي ازدواج را در حل معضلات مربوط به ازدواج بسيار موثر دانست و گفت: اولين مساله در ازدواج چيستي و تعريف صحيح از ازدواج است. اگر به ازدواج صرفا از ديدگاه روانپزشكي و ارضاي جنسي نگاه شود به جايي مي‌رسيم كه به عنوان مثال خودارضايي و همجنس‌بازي مانند جامعه غرب، رواج پيدا مي‌كند و پذيرفته مي‌شود.
وي افزود: اما اگر جوان بداند كه وقتي در يك خانواده قرار گرفت، داراي يك هويت خاص مي‌شود و اگر به جاي رفتار جنسي، هويت جنسي ازدواج را به آنها بياموزيم، بسياري از مشكلات اين حوزه حل خواهد شد.
حكمت آراء تصريح كرد: متاسفانه گاهي در جامعه اين بحث مطرح مي‌شود كه بايد جوانان براي شناخت ابعاد جنسي، با هم ارتباط جنسي داشته باشند.اما آموزش جنسي در كشور نبايد بر پايه آموزش‌هايي كه در دنياي غرب وجود دارد و بدون ارائه هويت جنسي، ارائه شود.
وي با بيان اين كه دومين مساله مهم در ازدواج، دانستن چرايي ازدواج است، اظهار كرد: جوانان بايد بدانند كه ازدواج وسيله‌اي براي كامل كردن دين و بستري براي خداگونه شدن است، كسي كه ازدواج مي‌كند، حتي دعاهايش هم بيشتر برآورده مي‌شود.
عضو شوراي فرهنگ عمومي شيراز، با اشاره به اين كه بسياري از جوانان معيار صحيحي براي چگونگي ازدواج ندارند، گفت: در حال حاضر برخي خانواده‌ها، يك جوان را به خاطر يك يا دو معيار رد مي كنند و يك نفر را با وجود اين كه در بسياري از معيارها مناسب نيست، به علت دارا بودن يكي از معيارها مي‌پذيرند.
حكمت آراء تاكيد كرد كه مساله اول ازدواج جوانان نداشتن شغل، مسكن و درآمد نيست، بلكه نداشتن يك فكر،انديشه و جهان بيني است.
وي در پاسخ به سوال ايسنا، مبني بر اين كه با وجود پتانسيل بسيار بالاي ديني و فرهنگي جامعه، چه عاملي باعث فقدان انديشه و ايدئولوژي در بين جوانان شده است، اظهار كرد: دين ما اين جامعيت را دارد كه انديشه و جهان‌بيني لازم براي جوانان را ارائه كند كه در اين زمينه با اجتهاد مراجع تقليد مي‌توان بسياري از مشكلات را حل كرد.
جاويد با بيان اين كه جاي ارائه مباحث ديني در ارتباط با خانواده و ازدواج در مواعظ و تربيون‌ها خالي است، خاطر نشان كرد: اگر احيانا در اين زمينه كم كاري و كاستي وجود دارد، ناشي از نبود برنامه‌ريزي و كاربردي نشدن آن‌هاست، چرا كه اسلام در اين زمينه رهنمودهاي جامع و كاملي دارد كه اگر در جامعه ارائه شود، بسياري از مشكلات حل خواهد شد.
وي افزود: بايد اين فرهنگ به وجود بيايد كه روابط مشترك، پر كردن خلاهاي عاطفي و نيازهاي روحي است كه منجر به ازدواج مي‌شود. تا زماني كه نگاه جوانان به ازدواج، ارضاي غرايز جنسي است ما مشكل خواهيم داشت.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شيراز، آموزش صحيح را نيازمند ايجاد سه مولفه ترويج علم، تغيير نگاه و كسب مهارت دانست و اظهار كرد: بايد اين سه مولفه را به جوانان آموزش دهيم. متاسفانه در حال حاضر بسياري از ازدواج‌هايي كه انجام مي‌شود، به زودي به جدايي منتهي مي‌شود. اگر قرار است ازدواج اين گونه باشد، بهتر است كه اصلا صورت نگيرد.
ساماندهي وضعيت ازدواج نيازمند مديريت جامع است
وي خاطر نشان كرد: بحث ازدواج در كشور نيازمند يك مديريت و ساماندهي جامع است. يكي از ضعف‌هاي مهم در فقدان ساماندهي امور جوانان، نبود آگاهي لازم در جامعه است كه اين فقدان آگاهي به ويژه در دختران علت اصلي بسياري از آسيب‌هاي ازدواج است.
به دنبال مدل و راهكار حل آسيب‌هاي كاهش ازدواج هستيم
وي سپس خطاب به كارشناسان و صاحبنظران اجتماعي، گفت: ما براي حل آسيب‌هايي كه در حوزه ازدواج جوانان وجود دارد، به دنبال مدل و راهكار هستيم. بايد براي هر سطح و طبقه‌اي مدل خاص خود را داشته باشيم. مدل و راهكار براي جوانان يك روستا با مدل جوانان شهري بايد متفاوت باشد.
طرح ازدواج‌هاي نيمه‌مستقل، راهكار كمي يا كيفي؟
در ادامه ميزگرد، نظر شركت‌كنندگان درباره طرح اخير شكل‌گيري ازدواج‌هاي نيمه‌مستقل كه از سوي سازمان ملي جوانان به عنوان راهكاري براي برون رفت از وضعيت نامناسب ازدواج جوانان مطرح شده است، مورد پرسش قرار گرفت.
براساس اين طرح، خانواده‌ها جوانان عقد كرده خود را با ارائه امكانات و تسهيلات كافي تا زماني كه توانايي استقلال يافتن از خانواده‌هاي خود را كسب كنند، مورد حمايت قرار مي‌دهند و در عين حال، ارتباط شرعي آنان را به رسميت خواهند شناخت.
دكتر جوهري ـ روانشناس باليني و عضو هيات علمي دانشگاه جندي شاپور اهواز ـ در اين زمينه ابراز عقيده كرد: چون جوانان در برخي خانواده‌ها قبل از ازدواج رسمي، ارتباط جنسي ندارند و شناخت كافي جنسي از هم پيدا نمي‌كنند، بعد از ازدواج دچار مشكل و اختلاف در اين زمينه مي‌شوند، بنابراين در صورت طولاني شدن دوران وابستگي به خانواده‌ها در زوج‌هاي عقدي، در صورت بروز چنين اختلافاتي به علت اين كه تعهدات كمتري از دوران پس از ازدواج دارند، براي جدايي از هم مستعدتر هستند، بنابراين من با اين طرح كاملا مخالف هستم.
حجت الاسلام و المسلمين جاويد ـ مدير مدرسه علميه رضويه استان فارس و عضو هيات مديره سازمان فرهنگي هنري شهرداري شيراز ـ در اين باره با تاكيد بر لزوم فرهنگ‌سازي‌هاي مناسب در اجراي اين گونه طرح‌ها، گفت: اين فرهنگ جامعه است كه پسر و دختر هنگام عقد زندگي رسمي ندارند. اگر بتوانيم با اجراي اين طرح، به اين دوران رسميت بيشتري ببخشيم، تا زوج‌ها مسووليت بيشتري از زندگي را بپذيرند، خوب است، اما بايد توجه داشته باشيم كه طولاني شدن دوران عقد به هيچ وجه به نفع زوج‌ها نيست و سبب گسست آنها مي‌شود.
حكمت آرا ـ مشاور دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و آزاد شيراز و عضو شوراي فرهنگ عمومي شيراز ـ نيز درباره طرح ازدواج‌هاي نيمه مستقل ابراز عقيده كرد كه اين طرح مي‌تواند، انگيزه‌اي براي افزايش سازگاري و سازندگي زوج‌ها باشد، اما از سوي ديگر خانواده‌ها اين مساله را به راحتي قبول نمي‌كنند. ضمن اين كه زوج‌ها پس از مدتي از هم دلسرد مي‌شوند و چون يك زندگي برزخي و بلاتكليف دارند، احتمال جدايي در رابطه آنها افزايش مي‌يابد.
اجراي اين طرح به سلامت جنسي جوانان به ويژه دختران آسيب وارد مي‌كند
محموديان ـ عضو هيات علمي گروه اخلاق پزشكي دانشگاه علوم پزشكي و مدرس معارف اسلامي دانشگاه شيراز ـ نيز در اين باره، ميزان موفقيت اجراي طرح را قابل ارزيابي عنوان و اظهار كرد: مي‌توان از يك گروه جامعه آماري كه چنين شرايطي را تجربه كرد، تحقيق كرد كه آيا زندگي موفقي داشته‌اند يا نه. اما فكر مي‌كنم اين طرح، راهكار مناسبي براي حفظ سلامت جنسي جوانان نباشد، چرا كه جوانان در ابتداي رابطه، علاقه و اشتياق زيادي به ارتباط جنسي دارند كه به نظر مي‌رسد، با اجراي اين طرح به سلامت جنسي جوانان به ويژه دختران آسيب وارد مي‌شود.